Het schoolmeesterhuis,
van de schrijver van Dik Trom

O

Onderwijzerswoning

Etersheim 8, Etersheim

Kinderboekenschrijver Johan Kieviet is de eerste onderwijzer in Etersheim van een schooltje wat nu bekend staat als “Het Schooltje van Dik Trom”. Hij gaat wonen in de naastgelegen woning waar hij op zolder het beroemde boek over Dik Trom schrijft.

1882
Bouw onderwijzerswoning
2007
Aanvraag sloopvergunning, start redding
2009
1e subsidie voor innovatieproject
2011
Aanvang restauratie
2012
Restauratiefonds compliment
Nu
Woning
Bewoner
Johan Kieviet

Hier schrijft Cornelis Johannes Kieviet zijn eerste boek over Dik Trom.

Cornelis Johannes Kieviet is in 1858 in Hoofddorp geboren. Nadat hij als kwekeling in Delft studeert, krijgt hij op 19-jarige leeftijd zijn eerste betrekking, als hulponderwijzer in Vijfhuizen. Na het behalen van zijn hoofdakte wordt hij in 1883 onderwijzer op het schooltje van Etersheim. In 1903 volgt een nieuwe aanstelling in Zaandam.

Zijn liefde voor lezen krijgt Johan Kieviet van huis uit mee. Zijn vrienden moedigden hem aan om zijn verhalen op te schrijven. In Etersheim krijgt hij daar de tijd voor en bedenkt hij Dik Trom. De jonge schoolmeester vind de jeugdboeken in zijn tijd te braaf en wil het anders doen. Hij schrijft elke dag tien pagina’s op zijn zolderkamertje in een schoolschrift. Zijn schrijfsels laat hij eerst door zijn vrouw lezen en daarna aan de oudere kinderen in de klas. Aan hun reacties kan hij zien of er nog iets veranderd moet worden.

Boek
Dik Trom

Het is een bijzonder kind, en dat is-ie

Het boek over Dik Trom slaat aanvankelijk niet aan, omdat men ondeugd en opstaan tegen gezag geen goed voorbeeld voor opgroeiende kinderen vind. Als uitgever Kluitman Johan Braakensiek (bekend van zijn spotprenten in ‘De Amsterdammer’) vraagt de boeken te illustreren, wordt Kieviet bekend als kinderboekenschrijver. In 1891 verschijnt Uit het leven van Dik Trom. Een vaak herhaalde uitspraak van Dik Troms vader is: Het is een bijzonder kind, en dat is-ie. En Dik Trom is al vanaf zijn geboorte dik als bijschrift bij het eerste plaatje staat dan ook: Wel wel, wat een driedubbeldik kind is dat!

Hiermee wordt Kieviet een van de eerste moderne kinderboekenschrijvers en is hij een voorloper van auteurs als Annie M.G. Schmidt.
Kieviet schreef bijna vijftig boeken, waarvan, naast de Dik Trom serie van zes delen, Fulco de Minstreel het meest bekend is. Ook vrije bewerkingen van klassieken (Gullivers Reizen, Tijl Uilenspiegel) zijn van zijn hand. Kieviet heeft zelfs een musical geschreven ter gelegenheid van de 100 jaar Onafhankelijkheid (1913), die in Zaandam wordt gevierd.

Men verklaarde mij ronduit voor gek, ‘Uit het leven van Dik Trom’ zou veel te verderfelijk op de jeugd inwerken. Stel je voor, een jongen, die maling neemt met veldwachters en schoolmeesters! Neen, dat was te bar!
Johan Kieviet over het vinden van een uitgever
Rol van Stadsherstel

Het eerste crowdfundingproject in Nederland voor het behoud van een monument.

In 1939 wordt het schooltje gesloten en in 1940 verkocht aan een veehouder die in de woning trekt en het schooltje gebruikte als koeienstal en opslagruimte. In 2007 gaat zijn zoon naar de gemeente met het voornemen op de plaats van het voormalige schooltje een nieuw huis te bouwen. Toen het publiek werd, ontstaat samen met Stadsherstel het plan om het schooltje met onderwijzerswoning te behouden, een plan waar de eigenaar wel aan mee wil werken. Het doel is er een kinderboekenmuseum in te vestigen.

In samenwerking met een burgerinitiatief, zij worden later de stichting die het schooltje gaat huren en mede dankzij inzet en bijdragen van vele fondsen en subsidiegevers komt een groot deel van het geld bij elkaar. Het laatste deel wordt bij elkaar verzameld door middel van crowdfunding. Toch duurt het nog meer dan 5 jaar voordat het schooltje zijn deuren kan openen. Icesave, andere subsidie en openbare ruimte perikelen gooien roet in het eten. Maar wij geven niet op en mede dankzij bijdragen van velen is het gelukt. Zo kan dit bijzondere schooltje na vele jaren van vechten voor behoud eindelijk in 2012 gered worden van de slopershamer en zijn deuren openen.

Familie
Nieuwe Dik Trom

Kleindochter en achterkleinzoon eren hun beroemde familielid

De officiële overdracht van het gerestaureerde Klaslokaal door Stadsherstel aan de Stichting wordt feestelijk gevierd op 7 december 2012. Ton van der Lee (de achterkleinzoon van Joh. Kieviet) presenteert er zijn nieuwe boek ‘Dik Trom in Afrika’ en Job Cohen leest er een hoofdstuk uit voor.
Hiermee wordt het startschot gegeven voor de volgende stap: de inrichting van het Klaslokaal anno 1880 door de vrijwilligers en de eerste officiële tentoonstelling. Er worden informatie panelen aangebracht met allerlei informatie over C.Joh. Kieviet, zijn leven en werken. Twee vitrinetafels laten door Rosette Zandvoort, Kieviets kleindochter, in bruikleen gegeven spullen van Kieviet zien en er wordt een interview met Rosette Zandvoort getoond. Op woensdag 27 maart 2013 gaat het schooltje officieel open voor het publiek, Rosette Zandvoort opent het.

Achterkleinzoon Ton van der Lee schrijft drie moderne Dik Tromboeken. “De nieuwe Dik Trom” gaat over de achterkleinzoon van Dik Trom, die bevriend raakt met een Maasai jongetje. Het tweede boek heet Dik Trom in Afrika en het derde boek gaat over Dik Trom en de Verzonken Schat. Natuurlijk zijn deze boeken in het museumpje te vinden. Ook schreef Van der Lee een biografie over zijn beroemde overgrootvader.

Nu

In het kinderboekenmuseum wordt de ontstaansgeschiedenis van het boek van Dik Trom voor een breed publiek belicht. Ook is er aandacht voor de rol die Kieviet heeft gespeeld als auteur van het boek en als vernieuwer van het Nederlands onderwijs rond 1900. Bovendien wordt een beeld geschetst van de omgeving waarin hij leefde, het dorp Etersheim en de omliggende streek. Dit alles gebeurt dus in het gebouw waarin hij van 1883 tot 1903 heeft gewoond, geschreven en onderwezen, het pareltje van de collectie dus.

Het schooltje heeft – net als vroeger – maar één klaslokaal. Door de oude schoolbanken, een potkachel, nostalgische schoolborden en klompen onder de kapstok, waant u zich in vroeger tijden. In de grote boekenkast staan behalve verschillende uitgaven van Dik Trom boeken, vele andere boeken van C. Joh. Kieviet. De collectie van het Kinderboekenmuseum bevat daarnaast kinderboeken van vóór 1940. Naast de vaste collectie is er een steeds wisselende tentoonstelling te zien. Kinderen mogen zich verkleden als Ot en Sien op klompen. En wie wil, mag plaatsnemen in de schoolbanken en schrijven met een kroontjespen of met een griffel op een lei.

Bekijk op www.hetschooltjevandiktrom.nl meer over het schooltje en de actuele openingstijden.

TIP: Een bezoek aan het schooltje in leuk te combinatie met Het Dik Tromwandelpad (3km)

Dank

De restauratie is mede mogelijk gemaakt door:

logos betrokken partijen.

Cookie toestemming
Deze website maakt gebruik van cookies van derde partijen voor analyse van dataverkeer. Privacyverklaring.