Het huis met een boek in de gevel

H

Huis Hamburg

Spuistraat 61, Amsterdam

Jarenlang fungeert 16e-eeuws rijksmonument Spuistraat 61 als short stay hotel zonder de benodigde papieren en mét een slechte reputatie op internet. De gemeente maakt er in 2012 korte metten mee. Het brandgevaarlijke pand wordt dichtgetimmerd en wacht stilletjes op een nieuwe toekomst. Het heeft een grondige restauratie nodig en dus een flinke investering.

16e eeuw
Bouwjaar
1764
Grote verbouwing
2013
Aankoop Stadsherstel, pand in bouwvallige staat
2014
Aangekocht door Stadsherstel dankzij de Vrienden van Stadsherstel
De plek
Vijfentwintig vierkante meter

Gelegen tussen twee voormalige stadswallen

Het ondiepe pand staat in de middeleeuwse binnenstad in de straat die dan nog Nieuwezijds Achterburgwal heet. Aan de achterzijde grenst het aan de Nieuwezijds Voorburgwal. Het bouwblok wordt verder begrensd door de Korte Lijnbaanssteeg en de Mosterdpotsteeg. Op oude kaarten uit 1544 van Cornelis Anthonisz. is te zien dat de ruimte tussen de toenmalige twee wallen klein is, vooral aan het begin van de huidige Spuistraat. Dat verklaart dan ook de ondiepe huizen ter plekke.

Architectuur
Lodewijk XV

16e-eeuws bouwskelet met 18e eeuwse gevel

Het pand heeft een klokgevel in Lodewijk XV-stijl met kuif, hoge voluten en een jaartal in het fronton. De gevel is onderbroken door een geprofileerde puilijst welke eruit ziet als een architraaf met kroonlijst tussen de bel-etage en verdieping. Het deurkozijn loopt in pilasters door tot aan de onderzijde van deze puilijst. De deuromlijsting is ook uit de bouwtijd alleen de geprofileerde deurkalf en het snijraam zijn uit het begin van de 19e eeuw. De nok staat haaks op de straat. Tussen de rechter zijgevel en de belendende bebouwing is een osendrop aanwezig, een ruimte waar het hemelwater kon afwateren naar de straat toe.

Uit onderzoek blijkt dat anders dan de 18e-eeuwse klokgevel doet vermoeden, het pand een 16e-eeuws bouwskelet heeft dat te dateren is in de tweede helft van die eeuw. Het houtskelet met zwanenhalskorbelen is weliswaar aangetast door latere verbouwingen, maar als zodanig goed herkenbaar als 16e-eeuws.

Ook de zeldzame manier waarop de stookplaats tegen de achtermuur is gemaakt, is een verwijzing naar deze tijd. Andere bewaard gebleven monumentale onderdelen zijn de van souterrain tot zolder bewaard gebleven spiltrap, historische vloerdelen, het stucplafond in het halletje, de lambrisering onder de vensters op de eerste etage en de eerder genoemde voorgevel uit de 18e eeuw.

Bouwheer
Frederik Boeken

Een boek als jaartalsteen

Eind 18e eeuw wordt het pand ingrijpend verbouwd. Eigenaar Frederik (Fedde) Boeken getrouwd met Pietrenella Backer laat direct na de koop voor het pand waar Hamburg in de gevel staat een nieuwe gevel optrekken. De jaartalsteen in de topgevel geeft het jaartal van aankoop (1764) weer op een opengeslagen boek. Een speelse verwijzing naar de achternaam van de kersverse eigenaar. Het oorspronkelijke 16e-eeuwse casco met houtskelet blijft behouden.

In de vroege negentiende eeuw worden de entreepartij en de vensters vernieuwd. De buitendeur naar het souterrain gaat op slot en de keldervloer wordt van beton. Tijdens een restauratie halverwege de 20e eeuw krijgt de gevel een nieuw jasje: met hergebruik van de oorspronkelijke natuurstenen onderdelen wordt een nieuwe topgevel opgemetseld.

Vrienden bedankt

Dankzij de Vereniging Vrienden van Stadsherstel kon dit pand aangekocht worden. De Vrienden konden tijdens de Vriendenwandeling de restauratie bekijken.
Word ook Vriend van Stadsherstel
Rol van Stadsherstel

Een fundering zonder palen

Dit rijksmonument heeft jarenlang als bed and breakfast /hotel gefungeerd, overigens zonder de benodigde vergunningen. Vanwege bouwtechnische mankementen en het niet voldoen aan de brandweervoorschriften, werd het hotel gesloten. Tijd voor een grondige restauratie!

Duidelijk is dat de fundering dringend aan herstel toe is. Het pand staat scheef. Met de restauratie wordt dan ook haast gemaakt. In tegenstelling tot veel Amsterdamse panden is Spuistraat 61 op staal gefundeerd, wat onder andere wil zeggen dat er geen houten paal te bekennen is. De fundering is gemetseld op een ondergrond van veen en zand. De scheefstand van het pand lijkt te zijn ontstaan door ongelijke zetting van deze ondergrond.

Funderingsherstel en restauratie worden binnen een jaar voltooid. Verrotte, originele onderdelen zijn gerestaureerd en hebben opnieuw een functie in het huis. Er zijn vier slaapkamers, een woonkamer annex keuken, twee badkamers en toiletten. In 2014 zijn de eerste bewoners studenten. Het pand is zo ingericht dat allerlei vormen van samenwonen mogelijk zijn.

Meer informatie

Bronnen:

Stadsarchief Amsterdam

Aan dit project hebben meegewerkt:

  • Architectenbureau Klein
  • Akerbouw BV
Cookie toestemming
Wij gebruiken cookies om uw gebruikerservaring te optimaliseren en het webverkeer te analyseren. De analytische cookies zijn volledig geanonimiseerd en worden niet gedeeld. Lees meer over hoe wij cookies gebruiken. Als u akkoord gaat met ons gebruik van cookies, klikt u op "Ok, ik wil verder".
instellingen
Functionele cookies: deze cookies zijn nodig voor een goed werkende website
Analytische cookies: deze cookies worden gebruikt om statistieken van de website bij te houden. De analytische cookies zijn volledig geanonimiseerd en worden niet gedeeld. Tevens wordt het laatste octet van het IP-adres automatisch gemaskeerd.