De Parcen
‘t huis van de burgemeesters
Bicker en Backer

B

Betty Asfalt Complex / De Parcen

Nieuwezijds Voorburgwal 282, Amsterdam

Hendrik Bicker (1682-1738), Ambachtsheer van Amstelveen en Nieuwer-Amstel, fiscaal bij de Admiraliteit van Amsterdam en burgemeester, was telg van het beroemde Amsterdamse geslacht Bicker. Hij woonde met zijn vrouw Catharina Cornelia Backer (1682-1835) in zijn ouderlijk huis aan de Nieuwezijds Voorburgwal.

Zijn zus, Margaretha Bicker (1699-1757), was waarschijnlijk degene die het pand haar huidige aanzien gaf. Zij plaatste twee panden, het linker Het Regte Cromhout en het rechter De Parcen, onder een rechte lijst met consoles en in een zes-raamsbrede gevel. Ze liet ook het familie-wapen in de gang van het familiehuis De Parcen aanbrengen. De ouders van Hendrick en Margaretha, Hendrik Bicker (1649-1718) en Maria Schaep (1658-1725) trouwden in 1681 en waren voor Margaretha eigenaar van dit pand. Ze hadden ook het prachtige buiten Schaep en Burgh in ’s-Graveland in eigendom. Vader Hendrik was in 1713 en 1717 burgemeester van Amsterdam. Tot 1835 bleven de panden, nu de nummers 282 en 282A, in eigendom van de Bickers. In 2019 is Stadsherstel eigenaar van deze twee panden geworden. In het dubbelpand zit het theater van Paul Haenen.

Lees hier het verhaal van nummer 282A

1612
Laurens Jansz Spiegel koopt het pand
1681
Eerste Bicker gaat in het pand wonen
1725
Verbouwing en plaatsing 2 panden onder 1 lijst
1835
Bickers geen eigenaar meer
1910
Prinsenschool
1957
Theater Tingel Tangel
1989
Theater Betty Asfalt Complex
2019
Stadsherstel wordt eigenaar
Nu
Nog steeds theater Betty Asfalt Complex
Bewoners
Regentenfamilie

De Amsterdamse regentenfamilie Bicker, bekend van onder andere Bickerseiland, had in de 16e tot en met de 18e eeuw zeer veel macht. De familie heeft bijvoorbeeld samen met het verzwagerde geslacht De Graeff een halve eeuw het bestuur over de stad Amsterdam, en indirect het gewest Holland, in handen gehad. Amsterdamse families trouwden vaak met elkaar, zo ook deze. Dat gebeurde vaak om het kapitaal in de familie te houden, maar ook speelde het behoud van macht een belangrijke rol. Door hun relaties met andere Hollandse patriciërs, zoals de Boelens, Witsen en Hooft, won de familie Bicker ook snel aan invloed buiten deze stad. Ten tijde van de Gouden Eeuw bekleedden verschillende Bickers belangrijke functies binnen de VOC, de WIC en andere belangrijke instanties. In 1646 – toen de Republiek op het hoogtepunt van haar macht stond – bekleedden maar liefst zeven leden van de familie Bicker tegelijkertijd een politieke functie.

De oude patriciërsfamilies kozen niet altijd voor een woning aan de nieuw aangelegde grachtengordel, maar bleven hun oude buurt of familiehuis trouw. In 1598 kocht koopman Isaac Ouderogh dit huis en het eigendom ging over op zijn schoonzoon de zeepzieder Laurens Jansz Spiegel (1575-1623). Spiegel kocht in 1612 het noordelijke buurhuis De Parcen erbij. Toen Laurens met zijn vrouw verhuisde, ging dochter Maria Spiegel (1604-1661) met haar man Gerard Schaep (1598-1666) in het huis wonen. Gerard Schaep, heer van Kortenhoef, genoot veel aanzien in Amsterdam vanwege zijn lange staat van dienst. Hij werd elf keer tot burgemeester gekozen en diende als buitengewoon gezant voor de Republiek in Denemarken en Zweden. Het echtpaar Schaep- Spiegel stierf kinderloos, waarna het pand in 1666 werd geërfd door hun nichtje Margarita Backer (1636-1673). Zij woonde hier tot haar dood. Haar enige dochter, Maria Schaep (1658-1725), trouwde in 1681 met Henrick Bicker (1649-1718) en zo kwam het huis in eigendom van de Bickers.

Verbouwing en architectuur
Van Logteren

Maria bleef tot haar dood in het pand wonen waarna haar dochter, Margaretha Bicker (1699- 1757) er met haar man Cornelis Backer (1692-1766) in trok. De verbouwing van het huis gebeurde vermoedelijk na het overlijden van haar moeder in 1725. Margaretha liet de twee panden verdwijnen achter een gezamenlijke gevel met één langgerekte rechte kroonlijst in Lodewijk XIV-stijl. De zeven forse consoles, die de eenheid van de gevel moesten benadrukken, maar die allemaal iets afwijken, zijn van de hand van beeldhouwer en stuckunstenaar Ignatius van Logteren. De voordeurpartij van 282 is tevens van de hand van Van Logteren. Ook het
interieur werd grondig opgeknapt door hem. Zo maakte hij het stucwerk in de gang met het familiewapen en sneed hij het houtwerk van de trap en de deuren. Ondanks het feit dat Margaretha was getrouwd met een Backer werd in de stucwerkgang het familiewapen van de Bickers aangebracht, zodat het huis blijvend aan de Bickers werd verbonden. Het echtpaar Backer – Bicker verhuisde in 1734, daarna ging Hendrick, de broer van Margaretha er wonen.

Rol van Stadsherstel
Amsterdams erfgoed*

In de crisistijd besloot de gemeente Amsterdam om een deel van haar vastgoed af te stoten. Onder andere Bureau Monumenten en Archeologie gaf aan dat niet elk gebouw aan ‘zomaar iedereen’ verkocht kon worden. Er kwam een besluit dat een aantal voor Amsterdam belangrijke monumenten in één aankoop moest worden aangeboden aan een restaurerende organisatie. Tijdens het gesprek met de gemeente dacht Stadsherstel meteen: “We gaan alles op alles zetten om deze aankopen mogelijk te maken. Deze panden moeten in Amsterdamse handen blijven!” Het was geen gemakkelijke opgave, want er zat een behoorlijk tekort op het geheel. Maar gelukkig schoten de Vrienden van Stadsherstel te hulp met een enorme aankoopbijdrage. De gemeente was ook met dit pand van plan om het te verkopen tegen de hoogste bieder. Monumentenzorg en de huurder hebben zich daartegen verzet, zodat het pand aan Stadsherstel, als restaurerende organisatie, verkocht kon worden. Stadsherstel vindt het belangrijk dat dit bijzondere pand met een rijke Amsterdamse historie, openbaar toegankelijk blijft. En daarom gaat ze ook met de huurder bekijken hoe het theater gezonder kan worden.

Quote

Dominee Gremdaat

Theaterzaal Betty Asfalt Complex (foto Stadsherstel, Aart Jan van Mossel, 2019).
Vandaag was ik bij het optreden van Dominee Gremdaat , Margreet Dolman en Dr. Valentijn ! Het was een en al geweldig, we hebben enorm genoten van de gehele voorstelling. Ook was ik voor het eerst in het Betty Asfalt theater . Ik hoop hier nog vaak te kunnen komen genieten van de mooie ambiance en super vriendelijke sfeer.
Saskia, in het gastenboek van Betty Asfalt.
Bewoners

11 keer Burgemeester

De oude patriciërsfamilies kozen niet altijd voor een woning aan de nieuw aangelegde grachtengordel, maar bleven hun oude buurt of familiehuis trouw. In 1598 kocht koopman Isaac Ouderogh dit huis en het eigendom ging over op zijn schoonzoon de zeepzieder Laurens Jansz Spiegel (1575-1623). Spiegel kocht in 1612 het noordelijke buurhuis De Parcen erbij. Toen Laurens met zijn vrouw verhuisde, ging dochter Maria Spiegel (1604-1661) met haar man Gerard Schaep (1598-1666) in het huis wonen. Gerard Schaep, heer van Kortenhoef, genoot veel aanzien in Amsterdam vanwege zijn lange staat van dienst. Hij werd elf keer tot burgemeester gekozen en diende als buitengewoon gezant voor de Republiek in Denemarken en Zweden. Het echtpaar Schaep- Spiegel stierf kinderloos, waarna het pand in 1666 werd geërfd door hun nichtje Margarita Backer (1636-1673). Zij woonde hier tot haar dood. Haar enige dochter, Maria Schaep (1658-1725), trouwde in 1681 met Henrick Bicker (1649-1718) en zo kwam het huis in eigendom van de Bickers.

Cookie toestemming
Deze website maakt gebruik van cookies van derde partijen voor analyse van dataverkeer. Privacyverklaring.