Het huis en laboratorium
van een Apotheker en van
actrice Sylvia Kristel

K

Kadijksplein 12

Kadijksplein 12, Amsterdam

Ons hoekhuis, aan het gezellige Kadijksplein zoals wij het nu kennen, zag er vóór de restauratie wel even anders uit. Er was een tijd dat er op het terras geparkeerd in plaats van langs het terras geflaneerd werd. Een apotheker liet het bouwen, als huis waar hij woonde. Een eeuw later is dat een bekende actrice. Het kan allemaal nog naverteld worden.

1727
Bouw vorig huis
1879
Bouw dit huis
1997
Stadsherstel eigenaar
1997
Restauratie
Nu
Café en woningen
Het pand
Kadijkseiland

Apotheek met laboratorium

Het Kadijksplein, het meest westelijke deel van het Kadijkseiland, werd vanaf 1720 bebouwd, o.a. met panden met halsgevels. De grond op de plek waar later ons huis kwam te staan werd in 1722 uitgegeven.

Sibout Bollart was de koper. De grond wordt doorverkocht en in 1727 koopt Johannes Schudderus, beroep Meester-Timmerman, deze van een hoedenstoffeerder, en zet er een pand op. Het huis heeft dan ook een pothuis ter vergroting van de kelderkeuken met secreet, pomp en gootsteen, alsmede een schoenlapperspothuis en een regenbak.

In 1738 wordt het schoenlappers pothuis gesloopt. In 1826 wordt het tweede pothuis ook gesloopt zodat alleen de regenbak en het secreet er nog staan. In 1879 zijn ook die verdwenen, lezen we in het precario register. Dat kan wel kloppen, want in datzelfde jaar vraagt de apotheker Willem Karel Donatus Leonard Switzar (1844-1917) een vergunning aan voor het amoveren en wederopbouwen van het perceel. Hij laat een neorenaissance gebouw neer zetten. Wie het ontworpen heeft weten we helaas niet.

Het wordt als winkel- woonhuis beschreven. Er komt dan een winkel en apotheek van Switzar op de begane grond met een laboratorium in de kelder

De bewoners
Een chais met een paard

Sylvia Kristel woonde er haar laatste jaren

Apotheker Willem Switzar kreeg het vak met de paplepel ingegoten; zijn vader was chirurgijn bij de Koninklijke Marine, zijn grootvader Caspar Zwitzer studeerde in 1769 Medicijnen aan de Universiteit van Harderwijk. (Diens vader, Bernardus Schweitzer, is in Staffhausen, Zwitserland geboren, vandaar zijn naam).

Vóór Switzar zat er trouwens ook al een apotheker op deze plek. In ieder geval in 1851 en 1864, volgens de boeken was dit J. Wiarda.
Switzar woonde in het huis met zijn vrouw en hun zes kinderen. Op zolder was de meiden- en strijkkamer. Het echtpaar verhuisde in 1902 naar Laren.

In 1921 werd de begane grond verbouwd tot één ruimte, en samengevoegd met nummer 10. Hier kwamen cafés, met namen als ‘De grote slok’ en ‘Pleinzicht’. En sinds 2017 zit er ‘Café Orloff’. Tegelijk met de verbouwing tot café werd het bovenhuis gesplitst in twee woningen. Actrice Sylvia Kristel (1952-2012) woonde gedurende de laatste jaren van haar leven drie hoog op nummer 12.

In het archief kwamen we ook nog tegen dat in 1742 Paul Steenwinkel het pand huurde voor 300 florijnen, met een inkomen van fl. 1.500. Hij blijkt dan ook een chaise (Ned. verbastering; sjees) met paard als vervoermiddel te hebben. En in 1769 woonde er een vleeshouwer.

Gevelreclame
(Coca) Cola

Jeneverstokerij die o limonade maakte

In de tijd dat er een café in het pand huist komen we op foto’s reclames tegen die daarbij horen. Rond het midden van de 20e eeuw is het nog die van Coca Cola maar later is het er een van een plaatselijke cola makers en wel van A. van Wees. Van Wees is een nog altijd bestaande jeneverstokerij in de Jordaan die enige tijd ook vruchtenlimonades en cola verkocht. Van Wees adverteerde in 1949 voor cola. ‘A.van Wees distilleerderij de Ooievaar’ stamt uit 1782.

Coca-Cola is bedacht in 1886 door de apotheker John Pemberton die eerder een variant op de destijds populaire alcoholische Vin Mariani ontwikkelde die hij Pemberton’s French wine coca noemde. Nadat in Pembertons thuisbasis Atlanta in 1886 een verbod op alcoholische dranken was uitgevaardigd, verving hij de wijn door een extract van kolanoten. Om de bittere smaak van de kolanoten te neutraliseren voegde hij er suikersiroop aan toe en noemde het drankje Coca-Cola. Het werd verkocht in kruikjes en moest worden aangelengd met water. Toen men de siroop ging mengen met koolzuurhoudend water ontstond de prikkelende drank met de kenmerkende colasmaak.

Vrienden bedankt

De Vrienden droegen bij aan de restauratie van de geveltekst, het zinken dak en de stoep.
Word ook Vriend en maak dit soort restauraties mogelijk.
Word ook Vriend
Rol van Stadsherstel
Weer een aantrekkelijk plein

Stadsherstel heeft hier in samenwerking met de gemeente getracht verpauperde gedeelten van deze wijk clustergewijs op te knappen. De restauratie projecten zijn door Stadsherstel gedaan. Voor de nieuwbouwprojecten zijn hier andere woningcorporaties ingezet door de gemeente. De bedrijven van het Kadijksplein betrokken tijdens de restauratie tijdelijke bedrijfsunits, die in containers aan de overzijde van het plein langs de waterkant gerealiseerd waren.

Bij de restauratie is de originele ingang naar de bovenwoningen weer terug gekomen in de zijgevel. Ook is het dak van dit pand is weer op ouderwetse degelijke wijze bekleed met zink, mede dankzij een bijdrage van de Vrienden. De oude gevelreclame voor cola van Van Wees op de voorgevel is dankzij hen teruggekomen alsook de stoep voor het pand. Voor het pand is een echt plein gekomen waarop terrassen gekomen zijn waardoor het weer een aantrekkelijk stuk stad geworden is.

Meer informatie

Bronnen:
Amsterdamopdekaart.nl
Archief Stadsherstel
Stadsarchief Amsterdam
Delpher

Aan dit project hebben meegewerkt:
Restauratiearchitect: Sytze Visser
Restauratieaannemer: Vink Bouw BV

Dit project is mede mogelijk gemaakt door:
De Vrienden van Stadsherstel

Cookie toestemming
Wij gebruiken cookies om uw gebruikerservaring te optimaliseren en het webverkeer te analyseren. De analytische cookies zijn volledig geanonimiseerd en worden niet gedeeld. Lees meer over hoe wij cookies gebruiken. Als u akkoord gaat met ons gebruik van cookies, klikt u op "Ok, ik wil verder".
instellingen
Functionele cookies: deze cookies zijn nodig voor een goed werkende website
Analytische cookies: deze cookies worden gebruikt om statistieken van de website bij te houden. De analytische cookies zijn volledig geanonimiseerd en worden niet gedeeld. Tevens wordt het laatste octet van het IP-adres automatisch gemaskeerd.