Waar de Barckman
in de gevel staat

I

INDE Barck

Sint nicolaasstraat 51, Amsterdam

Een korenhandelaar, een uitdrager en een tabaksaffaire het komt allemaal voorbij in dit rijksmonument in een oud straatje in Amsterdam. Verbazingwekkend dat daar zelfs na onze restauratie in de jaren tachtig nog auto’s doorheen rijden.

17e eeuw
Bouw pand
18e eeuw
Klokgevel
1978
Stadsherstel eigenaar
1985
Gerestaureerd
Nu
Bedrijfsruimte en wonen
Rol van Stadsherstel

Blaeu Erfproject II

Dit rijksmonument, met een klokgevel uit het derde kwart van de 18e eeuw, behoort tot het grootste en meest omvangrijke restauratieproject van Stadsherstel tot dan toe. We hebben het dan over de jaren tachtig van de vorige eeuw. Het werd te groot om in één keer aan te pakken en het wordt daarom in twee delen geknipt. Het Blaeu Erf Project I en II. Maar liefst twintig panden werden in het gebied tussen de Nieuwezijds Voorburgwal, Sint Nicolaasstraat en de Sint Geertruidensteeg in twee delen gerestaureerd.

Bij de restauratie komen er in de Sint Nicolaasstraat 51 op de verdiepingen zogeheten HAT- woningen. Dat is een afkorting voor Huisvesting voor Alleenstaande en Tweepersoonshuishoudens met en leeftijdsgrens vanaf 64 jaar. Op de begane grond kwam een winkelruimte.

De winkelruimte wordt nu gehuurd door Taalhuis Amsterdam. Ze geven taalcursussen op verschillende niveaus, organiseren culturele cursussen, verschillende evenementen en uitstapjes om de Nederlandse taal te oefenen. Er worden studenten verwelkomd van over de hele wereld en ze bieden ook een online programma aan. Bekijk het op www.taalhuisamsterdam.nl

Taalhuis Amsterdam is een huis voor talen in hartje Amsterdam, waar u Nederlands, Italiaans, Grieks, Spaans, Farsi, Arabisch, Turks, Hebreeuws, Frans, Latijn en Engels leren van toegewijde moedertaalsprekers uit alle hoeken van de Middellandse Zee (en Nederland natuurlijk!)
Taalhuis Amsterdam
Gevelsteen
INDE BARCK (MAN)

Een zeilend viermaster

In het midden van het fries van de gevel, precies op de plek waar het hoort, is een gevelsteen te vinden. In de onderrand staat “INDE BARCK” met de datum 1626. De steen stelt een naar rechts zeilend viermastschip voor.

In de 17de eeuw wordt met bark (barque, barca = boot) meestal een kleine tweemaster voor de koopvaardij en visserij aangeduid. Deze barkjes hebben één dek zonder opbouw. Toch wordt ook toen al, zoals de steen laat zien, de naam gebruikt voor grotere schepen met meerdere masten. Maar de benaming wordt vanaf de 18e eeuw pas algemeen toegepast voor de grote koopvaardijschepen.

Het in oude literatuur genoemde onderschrift BARCKMAN is verklaarbaar door de naam van de bewoner in 1601, dat was Jan Janz. Barckman. Die naam stond, toen wij het pand aanschaften, niet meer op de steen. Er is alleen nog INDE BARCK te lezen. Na het verwijderen van de oude verflagen kwam het jaartal 1626 tevoorschijn. Omdat de andere letters verhoogd liggen en het jaartal niet. Lijkt het er dus op dat de laatste drie letters van BARCKMAN door het jaartal zijn vervangen. De bewoner uit 1626 stelden er blijkbaar geen prijs op dat de steen herinnert aan de vorige bewoner en hergebruikte de steen.

Beroep
Korenmeter

De Oostzeehandel legde de basis voor de Gouden Eeuw van de republiek

De eigenaar van het pand, Jan Janz. Barckman, is korenmeter. Dat is iemand die door het stadsbestuur aangesteld is als ambtenaar om erop toe te zien dat de handel in graan eerlijk verloopt. Ze controleren of de maat juist is en het nettogewicht per hectoliter. Ze houden ook toezicht op de graanlevering. Zo bepalen en noteren ze de aangevoerde hoeveelheden en de te betalen accijns (belastingen). De uitdrukking “aan de strijkstok blijven hangen” stamt af van het afstrijken van een standaardmaat met een strijkstok bij de verkoop van graan. Het betekent dat lang niet alles ten goede komt aan wie er recht op heeft.

De Oostzeehandel, waarin de graanhandel belangrijk is, is de moedernegotie (moeder aller handel) van kooplieden van Amsterdam. Vanaf de Late Middeleeuwen vormt deze handel de voornaamste bron van de welvaart in Amsterdam. Zo kan de stad zich ontwikkelen van een weinig belangrijke plaats tot het economische centrum van Holland en de stapelplaats van Europa. De lucratieve Oostzeehandel legt de basis voor de Gouden Eeuw van de Nederlandse republiek.

Bewoner
Uitdrager

Uitdragers mogen niet overal hun beroep uitoefenen

In 1879 is Hendrik Leonardus Kreeft, geboren in 1925 in Amsterdam, met beroep uitdrager hoofdbewoner van het huis. Een uitdrager is een handelaar in gebruikte artikelen, zoals kleding en huisraad. Het beroep van uitdrager is een eeuwenoud beroep. De beroepsgroep is één van de eersten die bijdraagt aan het ontstaan en de ontwikkeling van winkels in Amsterdam. Van oudsher specialiseerden sommige uitdragers zich in een bepaald soort goederen. En in het begin zijn er bepaalde plekken waar ze winkels mogen hebben of hun spullen mogen verkopen.

Op hetzelfde moment bevindt zich een tabaksaffaire op de begane grond van ons pand. De reclame TABAC EN SIGAREN is op de foto te zien. Aan het einde van de 16e eeuw komt tabak ons land in. In eerste instantie als medicijn maar als snel als genotsmiddel. Amsterdam groeit in de 17e eeuw uit tot een van de belangrijkste tabaksmarkten ter wereld. De tabak wordt in speciale ruimten gerookt en in de 18e eeuw wordt het vooral gesnoven door de gegoede burgerij. Ze hebben dan ook prachtige snuifdozen en er worden snuifceremoniën gehouden. Tijdens de Krimoorlog (1854-1856) komen de Engelsen in aanraking met de Turkse sigaret en in korte tijd wordt deze ook mateloos populair in Europa. De sigaretten worden dan door de roker zelf gedraaid of gekocht in een tabakswinkel, een tabaksaffaire zoals onze Sint Nicolaasstraat 51.

Bronnen

Het winkellandschap van Amsterdam. Clé Lesger
Uit verre landen, Menno van der Laan
Blaeu Erf, uitgave van Stadsherstel
taalhuisamsterdam.nl
Stadsarchief Amsterdam

Cookie toestemming
Wij gebruiken cookies om uw gebruikerservaring te optimaliseren en het webverkeer te analyseren. Lees meer over hoe wij cookies gebruiken en hoe u ze kunt beheren door op 'instellingen' te klikken. Als u akkoord gaat met ons gebruiken van cookies, klikt u op "Ok, ik wil verder".
instellingen
Functionele cookies: deze cookies zijn nodig voor een goed werkende website
Analytische cookies: deze cookies worden gebruikt om bezoekers de best mogelijke ervaring te geven op onze website