De fortwachterswoning van topontwerper Piet Hein Eek

F

Fortwachterswoning Fort K’IJK

Lagendijk 24, Uitgeest

Topontwerper Piet Hein Eek is wereldberoemd met zijn sloophouten meubels. Net als Stadsherstel redt hij waardevolle ‘rommel’ van de ondergang. Voor ons ontwierp Eek de nieuwe fortwachterswoning bij Fort bij Krommeniedijk, onderdeel van de Stelling van Amsterdam. De theeschenkerij in het fort is in de weekenden van 10 tot 16 uur open en dan kunt u de woning ook aan de buitenkant bekijken.

1903
Bouw Fort
+-1980
Sloop oude fortwachterswoning
2008
Eerste schets fortwachterswoning
2017
Woning klaar, fort geopend (door Prof. mr. Piet van Vollenhoven)
Nu
Woning voor medewerkers fort
Rol van Stadsherstel
Bijzonder trots op dit project

Na een positieve ervaring met jonge architecten bij een eerder nieuwbouwproject op een fort, kozen wij bij de fortwachterswoning van Fort bij Krommeniedijk voor een gevestigde grootheid. Stella van Heezik van Stadsherstel: ‘Al brainstormend kwam de naam Piet Hein Eek naar voren. Naast de sloophouten tafels kenden we al zijn ontwerpen van uitbouwen en tuinhuizen. Die vonden we prachtig! Wat ons zo aantrok, was de negentiende-eeuwse uitstraling van veel ontwerpen. Ramen met roedeverdeling, houten delen en aandacht voor detail’.

De eerste schets voor de fortwachterswoning dateert uit 2008. We waren er gelijk weg van. Het heeft daarna nog wel zes jaar geduurd voordat we Eek opdracht konden geven voor de verdere uitwerking: er was wel voldoende subsidie, ook hadden we al een huurder, alleen de bestemmingsplan-wijzigingen lieten nogal op zich wachten. Maar uiteindelijk is hier een project afgerond waar we bijzonder trots op zijn. Dit onderdeel van het werelderfgoed Stelling van Amsterdam is gered: behalve de fortwachterswoning zijn er in het betonnen fort zelf woningen voor jongvolwassenen met autisme spectrum stoornis gerealiseerd, iets waar in Noord-Holland bijzonder veel vraag naar is. Ook is het fort, met theeschenkerij, toegankelijk voor publiek, en we hebben een duurzaamheidsprijs voor dit project gewonnen.

Kijk HIER voor de openingstijden.

Voor onze Vrienden! Boekje over Amsterdamse verdedigingslinies

De fortwachterswoning wordt ook beschreven in het boekje ‘Stadsherstel monumenten in Amsterdamse Verdedigingslinies’. Onze Vrienden hebben het begin dit jaar ontvangen. Bent u nog geen Vriend? Word dat dan nu en u krijgt dit boekje als welkomstgeschenk thuisgestuurd.
Word ook Vriend
De architect
Piet Hein Eek

Op het hoogtepunt van de crisis kocht hij de Philipsfabriek

Respect voor wat er is en kansen grijpen als die zich aandienen. Dat is Piet Hein Eek in een notendop. Zo kocht hij op het hoogtepunt van de financiële crisis een voormalige Philipsfabriek in Eindhoven. Hij verbouwde het complex in 2010 tot een creatieve hotspot, met zijn werkplaats, een winkel met galerie én een restaurant. Sinds 2015 heeft ook architectenbureau Eek en Dekkers er een plek. Piet Hein Eek had het 1e ontwerp voor de fortwoning al in 2009 gemaakt en heeft 6 jaar later, toen de opdracht van Stadsherstel rondkwam, samen met Iggie Dekkers het ontwerp verder uitgewerkt.

Eek: ‘Ik had in 2009 niet durven dromen dat wij nu op zo’n professionele manier met architectuur bezig zouden zijn. Ik heb me laten inspireren door de oorspronkelijke fortwachterswoning. Denk aan de maatvoering van de ramen, de bouwstijl en de wijze van bouwen. Ik had toevallig een heleboel balken liggen, die vormden het uitgangspunt. De fortwachterswoning moet gebouwd kunnen worden vanuit het constructieprincipe dat de genie van het leger zo’n huis zou kunnen maken, en dat ze dat nu op zo’n manier zouden doen. Het huis bestaat uit grote prefab panelen en een balkenconstructie die van tevoren op maat is gemaakt. Een bouwpakket waar echt timmerwerk aan te pas komt.’ Maar ook is het goed geïsoleerd, inclusief warmtepomp en stroom van de zonnepanelen op het dak van het betonnen fort zelf.

Inspiratie
Gepotdekseld

Houten huizen en scheepsbouw

Eeks wortels liggen in Noord-Holland. Hij groeide op in Edam, een stad met houten huizen en scheepsbouw. ‘Ik reisde altijd met de bus van Edam naar Amsterdam, dan kom je langs veel houten huizen en schuren met potdeksels in zwart, grijs, groen. De klassieke manier van timmeren en construeren zie je overal terug.’

Voor Eek zit de uitdaging in de kunst om die wortels, zowel die van hemzelf als die van de plek, te vertalen in zijn ontwerpen. Zo ook bij het ontwerp van de nieuwe fortwachterswoning. ‘De woning past bij de streek, bij de mentaliteit én bij het fort. Het werd niet zoals ze toen bouwden, maar heeft er wel alles mee te maken.’

De vertaalslag die Eek maakt, komt voort uit zijn eigen definitie van ambacht. ‘De mate waarin je in staat bent om te vernieuwen; te komen tot nieuwe technieken, producten en manieren van bouwen, kortom het vermogen om je aan te passen, is wat mij betreft de beste omschrijving van een ambacht. Pas je aan én til het een niveau hoger, dát is het voortbestaan van ambacht.’

Piet Hein Eek wordt algemeen gezien als één van de belangrijke ontwerpers van toegepaste kunst van Nederland. Aldus het Tv-programma ‘Het uur van de wolf’.
Benieuwd naar meer ontwerpen en de werkwijze van Piet Hein Eek
Bekijk de documentaire Hier komt Piet Hein Eek.
Sloop
Fortwachterswoning

Het was eerst de directiekeet

Bij elk fort hoort een fortwachterswoning. Zo’n fortwoning begon zijn bestaan meestal als directiekeet. Ze werden bij de aanleg van het fort meteen meegebouwd. De genieofficier die belast was met het toezicht bij de bouw, woonde en werkte daar. De werkruimte verviel zodra het fort voltooid was, dan nam de fortwachter er zijn intrek. De fortwachterswoning van Fort bij Krommeniedijk werd rond 1980 door de toenmalige eigenaar gesloopt. Net als veel andere fortwachterswoningen.

Op diezelfde plek werd nu de woning van Eek gebouwd. Eek: ‘Ik vind het grappig dat het ook echt een fortwachterswoning is. De bewoners waken over het fort en hebben een functie in het huis waar jongvolwassenen met autisme spectrum stoornis wonen, het is mooi cyclisch. En het fort wordt op een prachtige manier weer in gebruik genomen. De wereld beweegt zich voort en dit komt eruit. Dat vind ik een mooie ontwikkeling.’

Poort en Hekwerken op de brug van de fortgracht
Vrienden bedankt

Dankzij het Meekel-Groen Stadsherstelfonds, een fonds op naam bij de Vrienden van Stadsherstel, kon het hekwerk en de poort op de brug teruggebracht worden.
Lees meer over het oprichten van een fonds op naam
Meer informatie

Bronnen:
Archief Stadsherstel
Stadsarchief Amsterdam
Delpher
Leven langs de Liniedijk Stichting uitgeverij Noord-Holland
Redengevende omschrijving/Provincie Noord-Holland

Aan dit project hebben meegewerkt:
Restauratieaannemer: Akerbouw

Dit project is mede mogelijk gemaakt door:
Provincie Noord-Holland
De Vrienden van Stadsherstel

Cookie toestemming
Wij gebruiken cookies om uw gebruikerservaring te optimaliseren en het webverkeer te analyseren. De analytische cookies zijn volledig geanonimiseerd en worden niet gedeeld. Lees meer over hoe wij cookies gebruiken. Als u akkoord gaat met ons gebruiken van cookies, klikt u op "Ok, ik wil verder".
instellingen
Functionele cookies: deze cookies zijn nodig voor een goed werkende website
Analytische cookies: deze cookies worden gebruikt om statistieken van de website bij te houden. De analytische cookies zijn volledig geanonimiseerd en worden niet gedeeld. Tevens wordt het laatste octet van het IP-adres automatisch gemaskeerd.