80 jaar NDSM

Voorloper

In 1845 werd op Amsterdam-Oostenburg door de Koninklijke Nederlandsche Fabriek van Werktuigen (het latere Werkspoor) een terrein aangekocht voor een werf waar ijzeren schepen gebouwd zouden kunnen worden. De Koninklijke werd in 1890 geliquideerd en ging in afgeslankte vorm verder als Werkspoor.
Ontslagen arbeiders van de scheepswerf namen het initiatief om de werf weer in bedrijf te stellen.

Een doorstart
Het nieuwe bedrijf ging op 25 augustus 1894 officieel van start onder de naam De Nederlandsche Scheepsbouw Maatschappij.
Toen de werf te klein werd voor de steeds grotere schepen, werd aan de overkant van het IJ, in Amsterdam-Noord, een nieuwe werf in gebruik genomen.

NDSM

Vlakbij de nieuwe werf was de Nederlandsche Dok Maatschappij gevestigd, die zich voornamelijk bezig hield met de reparatie van schepen. Na de oorlog besloten de twee bedrijven samen verder te gaan onder de naam NDSM: De Nederlandsche Dok- en Scheepsbouw Maatschappij.

Bloei

Het bedrijf met scheepsbouw, scheepsreparatie, scheepsmachinebouw en scheepsapparatenbouw
kwam tijdens de jaren van de wederopbouw tot grote bloei. Hoogtepunten waren de tewaterlatingen van grote schepen, zoals in 1949 van het 16.844 brt metende passagiersschip Oslofjord door de Noorse kroonprinses.
In 1966 werd een groot nieuw hoofdkantoor geopend aan de Klaprozenweg.

Moeilijke tijden

Het nieuwe hoofdkantoor kon echter niets veranderen aan het feit dat er problemen waren in de scheepsbouw. De NDSM werd aanvankelijk een onderdeel van de Verolme Scheepswerven. In de jaren ’70 vonden in de scheepsbouw enorme reorganisaties plaats, waarbij de NDSM werd gesplitst in ADM
(Amsterdamsche Droogdok Maatschappij) en NSM (Nederlandsche Scheepsbouw Maatschappij). Beide bedrijven werden geconcentreerd op het oude NDSM-terrein aan de Klaprozenweg.

Het doek valt

De NSM bleek van het begin af aan een zorgenkindje. Subsidies hielden het bedrijf eerst op de been. De flinke orders die in 1981 binnenkwamen, kwamen te laat.
In 1984 viel het doek voor de 400 werknemers van de NSM.
Enkele jaren later werd ook de ADM gesloten.

WIE EN WAAR ZIJN WIJ

Stichting H.A.T.O. (Historisch Archief Tuindorp Oostzaan)

Haar doelstelling is om de cultuur en de geschiedkundige kennis van Tuindorp Oostzaan en omgeving te verspreiden en te vergroten onder de vroegere en huidige bewoners en verdere belangstellenden. Hierbij kunt U denken aan het ontstaan en het leven in het dorp Tuindorp Oostzaan. De Watersnood in 1960, de teloorgang van de scheepsbouw in Amsterdam-Noord die nauw verbonden was met het Tuindorp Oostzaan. Hiertoe worden voorwerpen verzameld, zoals foto’s, documenten, plattegronden, gebruiksvoorwerpen, etc. Deze artikelen zijn regelmatig te bezichtigen voor publiek, op onze eigen thematentoonstellingen of op verzoek van instellingen of verenigingen.

Wij geven lezingen en organiseren wandelingen. Het gebied dat wij bestrijken loopt van de Waterlandse Zeedijk (Oostzaner en Landsmeerderdijk) tot aan het Noordzeekanaal en de twee zijkanalen H en I, ook wel genoemd de Noorder IJpolder. In 1875 werd er een ringdijk aangelegd en in 1877/78 werd de polder drooggelegd. Door de twee zijkanalen bleef de verbinding met de Zaanstreek en Oostzaan behouden.

Tussen 1921 en 1924 werd Tuindorp Oostzaan gebouwd door de Stedelijke Woningdienst (in twee fasen): 1320 woningen, 36 winkelwoningen, 9 winkels, 4 middenstandswoningen, een dokterswoning en een bibliotheekgebouwtje.

Aan detaillering is nog te herkennen de Amsterdamse School (architecten B.J. Boeyinga en J.H. Mulder).

In 1934 en 1938 werd Tuindorp Oostzaan uitgebreid in zuidelijke richting met 624 woningen (Vegastraat e.o.) ontworpen door architect C. van Eesteren. In 1951 werd begonnen met het bouwen van Terrasdorp (in de volksmond ‘tutti frutti dorp) waar in 1952 de eerste bewoner kwam wonen. In 1958 kwamen de eerste bewoners in Tuindorp West (Goudkust) wonen.

De stichting HATO bestaat uit de volgende vrijwilligers/medewerkers: Ton van Baardwijk, Marten Wijbenga, Lieuwe Karbet, Jan Vet, Marion Golsteijn, Dirk Bontes, Rob Bosman, Cees Laarhoven, Fred Bezembinder, Derk Derksen, Piet de Roo, Charlotte Van Arnhem, Cees Keuch, Gerard van Putten, Harry Knap en Tamara Beelen en heeft momenteel 80 donateurs.

De stichting heeft uw hulp hard nodig voor behoud en beheer van het archiefmateriaal van onze omgeving en havens in Amsterdam Noord.