Foto: Xander Richters
O

Oudezijds voorburgwal 61

Oudezijds Voorburgwal 61, Amsterdam

Het fraaie koopmanshuis tegenover de Oude Kerk is sinds 1958 in bezit van Stadsherstel. Het heeft een halsgevel uit circa 1670 met zandstenen vleugelstukken en trosversieringen (festoenen). Verder heeft het pand een gebogen fronton op de top en een natuurstenen stoep.
Ooit was er een rijwiel- en motorstalling in de kelder gevestigd. Dit was ook met grote, zwarte letters aangegeven.
Aan de buitenkant is veel van de bouwhistorie af te lezen en dan hebben wij het nog niet eens over binnen gehad. Via de natuurstenen trap betreedt u de representatieve hal. Een prachtige ruimte die aan de voorzijde, de zogenaamde vestibule, voorzien is van zwierige en ranke Lodewijk XV-stucwerk met een marmeren lambrisering. Verder is de gehouten (in een houtimmitatie geschilderd) hal van ionische kapitelen en een cassetteplafond voorzien. Dankzij de contributiebijdragen van de Vrienden zijn de hal en de natuurstenen toegangstrap gerestaureerd.

1607-1675
Bezit van wijnkopersfamilie Tijmen Jan Braemszn.
1680
Makelaar Van der Heijde verkoopt het voor 10.000 gulden
1755
Openbare verkoop á 5.000 gulden
1908
‘De eerste Hollandsche poppenfabriek’ Hollandia
1918
Modeatelier Arthur Trompetter en Co. – Manufacturen en Agenturen
Jaren 30
In de pakkelder een Rijwiel & Motorstalling
1958
In bezit van Stadsherstel Amsterdam
2018
Restauratie
2020
Nieuwe bewoners
Bouwhistorie
Gebouwd zonder palen

Tijdens een funderingsonderzoek ontdekten we dat er helemaal geen palen onder de muren aanwezig zijn. Er was ‘op staal’ gefundeerd zoals dat heet. Het metselwerk draagt gewoon op de grond. Daarom zal het pand een nieuwe fundering krijgen.
Dat het pand geen palenfundering heeft, is een van de indicaties dat het pand wel wat ouder kan zijn dan de voorgevel aangeeft. De oudste delen bestaan uit restanten van een houtskelet dat terug te voeren is naar de tweede helft van de 16e eeuw.

De 17e-eeuwse voorgevel is in classicistische stijl gebouwd met een zandstenen halsgevel met vleugelstukken en trosversieringen (festoenen). De voorgevel is in het begin van de 19e eeuw aangepast aan de mode van toen.
Het monument heeft aan beide kanten een osendrop. Dit is ook een indicatie dat het pand ouder is dan de voorgevel doet vermoeden. Een osendrop wordt ook wel een druipgoot genoemd, het is de ruimte tussen twee panden die werd gebruikt om het hemelwater af te voeren. Dat was in een tijd dat er nog geen dakgoten en regenpijpen bestonden.

Verdere bijzonderheden in het pand zijn de hangkamer, de keuken in het achterhuis en ander mooi stucwerk in het pand.

Bijzonderheid
Zeldzame zeskanten

De entreehal bestaat uit een vestibule en portaal. De vestibule is afgewerkt met rococo stucwerk en het portaal is classicistisch vormgegeven. De vloer van het portaal en de vestibule, het entreegebied, bestaat uit zeskantige wit marmer tegels. Deze tegels lopen door onder de huidige linkerwand van de vestibule.

Vloerenonderzoek door Inger Groeneveld, bouwhistorica bij Monumenten en Archeologie in Amsterdam, in de jaren 2005-2009 voor de RDMZ /RCE toont aan dat zeskanten in Amsterdamse vloeren zeer zeldzaam zijn. Tot op heden zijn er een vijftal vloeren in Amsterdam en Haarlem bekend. Naast dit exemplaar, zijn in het Stadsherstelmonument op Korsjespoortsteeg 8, onder later aangebrachte vloerafwerkingen, ook dergelijke zeskantige witmarmeren tegels te vinden. Een deel van deze tegels hebben we hergebruikt in de nieuwe eenlaagse achteraanbouw in dit pand op de Oudezijds Voorburgwal.

In 1671, het eerste jaar dat er over dergelijke stenen gerept wordt, voerden zes schepen vol met zeskanten naar Amsterdam. Dat kunnen wel tot 60.000 stenen zijn geweest aangezien een scheeplading vloerstenen rond 10.000 stenen was. We weten dat de uit Carrara afkomstige zeskanten wel in de jaren 1670-1710 (en daarna) voorkwamen.

Bronnen

Informatie afkomstig uit de mailwisseling tussen projectleider Roos van Enter en bouwhistorica Inger Groeneveld.

nog navragen bij Monique welke bronnen zij heeft geraadpleegd

De hoge vestibule met stucwerk in Lodewijk XV-stijl, Oudezijds Voorburgwal 61 (Stadsherstel Amsterdam, Jan Reinier van der Vliet, 2020)
Het stucwerk in de hoge vestibule toont de hand van de meester, 400 jaar geleden bij een kaarslicht of olielampje aangebracht. Zeer verfijnd allemaal.
Meesterstukadoor Roland Vliegers
Rol van Stadsherstel
De gekozen kleuren

Naast bouwhistorisch onderzoek is ook kleurhistorisch onderzoek uitgevoerd in de entreehal, de keuken in het achterhuis, de voorkamer op de beletage en in de hangkamers.
In de voorkamer op de beletage is de 19e eeuw nadrukkelijk aanwezig in de raampartijen en schouw. In de kleurstelling van de ruimte is de gevonden 19e-eeuwse grijze tint aangehouden voor de raampartijen en het plafond. Omdat de empire schuiframen doorlopen naar de hangkamer erboven, zijn ook hier de raampartijen in deze grijze tint geschilderd. Voor het plafond in de hangkamer is bewust gekozen de 18e-eeuwse blauwe kleurafwerking te benaderen, aangezien het plafond ook vanuit de hoge vestibule (ook 18e-eeuws) zichtbaar is.

Voor de hoger gelegen verdiepingen is de grijze tint uit de 19e eeuw als basis genomen voor het houtwerk om zo de woningen in een ingetogen kleurstelling af te werken. In de keuken troffen we blonde houtimitaties onder een oker kleurafwerking aan. Omdat niet met zekerheid te zeggen was hoe deze houtimitaties eruitgezien hebben en oker een gebruikelijke kleur was in keukens, is de keuken in het achterhuis in de gevonden okerkleur geschilderd.

Cookie toestemming
Deze website maakt gebruik van cookies van derde partijen voor analyse van dataverkeer. Privacyverklaring.