Al eeuwen het huis van
de meestersmid en zijn opvolgers.

K

Kerkstraat 414

Kerkstraat 414, Amsterdam

De restauratie van de drie rijksmonumenten Kerkstraat 414 – 416-418, gelegen vlakbij de Magere Brug, zal in het eerste kwartaal van 2021 starten. En zal ongeveer één jaar duren. Het gebruik van dit pand door de eeuwen heen is echt bijzonder. Want van 1672 tot maar liefst 1936 wonen en werken er smeden in dit dwarse woonwinkelhuis. Na restauratie wordt het weer een woning.

1671
Bouw pand
1672
Meestersmid, Laurens Lasonder wordt eigenaar
1834
Smidsfamilie Rutten voor het eerst genoemd
1935
100 jaar later verlaat Rutten de panden
1936
verbouwing tot 2 bedrijfsruimten en 3 bovenwoningen
Jaren 50
J. Velse, reparatieinrichting goud, zilver, uurwerken
1963
Stadsherstel koopt het pand
1964
Groot onderhoud
NU
Restauratie in voorbereiding
Eigenaren en bewoners
Meestersmid

Sinds 1672 het huis van de smid

De geschiedenis begint in 1669, wanneer kalkkoper Lambertus van Tilt het erf nummer 34 van Burgemeester en Thesaurieën van Amsterdam koopt. In datzelfde jaar neemt koopman Gerrit van Enst het over en verkoopt het door in 1671. In dit geval aan meester-huistimmerman Mattijs Janszn van Diemen. Van Diemen bouwt de panden en verkoopt ze in 1672 gelijk door aan Laurens Lasonder, meestersmid. Dit is de eerste smid in de geschiedenis van de panden, maar zeker niet de laatste. 

Een andere smid, Jochem Willem Blankscheen, neemt de panden in 1765 over. Blankscheen was geen onbekende want hij huurt de drie panden in ieder geval al sinds 1742 voor 180,- florijn. In 1769 worden de monumenten verkocht voor 5.000 florijn en 600 florijn wordt voor de smidsgereedschappen betaald.

Verder onderzoek wijst uit dat sinds 1834 de Smid G. Rutter in het pand heeft gewoond,  vanaf 1864 is er sprake van een werkplaats in 414-416 en woont hijzelf op nummer 418. In 1879 is J.G. Rutter de bewoner en huurder van de werkplaats. De Rutters blijven tot 1935. In een oude advertentie is zelfs te lezen dat Fa G. Rutter en Zoon sinds 1797 bestaat. Of ze toen al onze panden huurden is niet bekend.

Geschonken tegeltableau’s krijgen een mooi plekje in dit pand.

“Ik hou ervan om Amsterdam te beschermen en te verfraaien. Daarom heb ik een fonds op naam bij Stadsherstel opgericht en deze tableau’s geschonken.”
Dorthy Beynes Heijmeijer van Heemstede
Lees meer over het fonds, de geefster en de vogels in kooien
Architectuur en bouwhistorie
Dwarskap

Daniël Stalpaert ontwierp de Kerkstraat

De Kerkstraat is onderdeel van de Vierde Uitleg van Amsterdam, ontworpen door stadsarchitect Daniël Stalpaert en vanaf 1658 aangelegd.  Het ontleent haar naam aan het plan om vier geplande kerken in deze stadsuitbreiding met elkaar te verbinden: de Amstelkerk, de Oosterkerk en twee kerken die nooit zijn gebouwd, één bij het Molenpad en één bij de Weesperstraat. De drie panden bevinden zich vlakbij de Magere Brug. Aan de overzijde van de Amstel gaat de straat over in Nieuwe Kerkstraat.

Kerkstraat 414 is een rijksmonument, gebouwd in 1671 als een ondiep winkelwoonhuis. Het is samen met haar buurpand geplaatst onder een dwarse kap. Het heeft een houten winkelpui.

In 1935 zijn de beide panden samengevoegd naar een ontwerp van Cornelis J.H. Schol. Hierbij kwam het huidige interieur tot stand met de trappen en Bruynzeeldeuren. In het rechter deel (414) werd in de winkel een insteek gemaakt, terwijl de balklagen in het pand op een andere hoogte werden verlegd. De onderste roederamen van de pui (melkmeisje) werden gewijzigd, waarbij in het onderste deel een grote glazen plaat zonder verdeling werd toegepast.

Huurder
Goud, zilver en uurwerken

In de jaren vijftig van de 20e eeuw was J. Velse, reparatieinrichting goud, zilver, uurwerken in dit pand gevestigd.

De rol van Stadsherstel

Wonen en een bedrijfsruimte

Bij aankoop in 1963 waren de panden 414-418 en het hoekpand Amstel 262 verwaarloosd. Er waren urgente voorzieningen nodig tegen verder verval. Er heeft toen groot onderhoud plaatsgevonden, waarbij de panden grotendeels in gebruik bleven. Kerkstraat 414-418 zijn nu toe aan restauratie,  in het eerste kwartaal van 2021 zal dit aanvangen. Wij bestuderen nu de mogelijkheid om deze panden weer te splitsen en achter elke voordeur weer een zelfstandige woning terug te brengen.

Bronnen

www.delpher.nl
Stadsarchief Amsterdam

Cookie toestemming
Deze website maakt gebruik van cookies van derde partijen voor analyse van dataverkeer. Privacyverklaring.