Het dubbelpand met
een hofjesachtige entree

B

Bloemgracht 127

Bloemgracht 127, Amsterdam

In 1971 werden wij eigenaar van dit dubbelpand, een rijksmonument dat wij in twee delen opgeknapt hebben. Vroeger stond hier een suikerbakkerij en daarna een azijnfabriek; nu wordt er alleen gewoond. De entree doet denken aan de ingang naar een hofje. Maar is dat het ook?

1871
Bouw huidig pand
1971
Aankoop Stadsherstel
1972
Partiële restauratie
1999
Restauratie
Nu
Woningen
Over de gracht
Blomburchwal

De deftigste en oudste Jordaangracht

De Jordaan is aangelegd in de eerste helft van de 17e eeuw tijdens een van de grote Amsterdamse stadsuitbreidingen: de zogenaamde Derde Uitleg. Er was een industrieterrein nodig want op de voorname grachten waren fabriekjes niet wenselijk. Ook kwam er in de Jordaan huisvesting voor de talloze immigranten die vaak hun gezinnen meebrachten. Bij de bouw van dit stadsgedeelte is gebruik gemaakt van wat er al was. Straten en grachten werden aangelegd langs de bestaande paden en sloten. Zo ontstond hier een uitgebreide wijk, doorsneden door elf smalle grachten en ongeveer vijftien nauwe straten met talloze dwarsstraten. Maar liefst zes van de elf Jordanese grachten zijn in de 19e eeuw gedempt, de Bloemgracht, vaak een van de mooiste Amsterdamse grachten genoemd, bleef open.

Hoe de buurt aan zijn naam komt weten we niet. Er wordt wel gedacht dat de naam van het Franse jardin (tuin) komt, omdat er veel Franse vluchtelingen in deze wijk gingen wonen. Hoe de Bloemgracht aan zijn naam komt weten we wel. Het is in 1631 genoemd naar het toen aangelegde bolwerk ‘De Blom’, waarop molen De Bloem – die wij ook in eigendom hebben – stond. In het midden van de 17e eeuw komt deze gracht in de archieven voor als ‘Blomgraft’ en ‘Blomburchwal’. Het is van oorsprong de deftigste en oudste Jordaangracht.

Eerste bebouwing
Suikerbakkerij

Azijnfabriek ‘De Veldhoen’

De eerste beschrijving in het Stadsarchief van deze locatie dateert van 1618 als het dan nog lege erf van 60 voetbreed en 11,5 voet verkocht wordt door Lucas Claeszn aan Claes Pieterszn Eelandt. Ten oosten en ten westen wonen dan een bombazijnverver en een kuiper. Op het erf worden tenminste twee huizen gebouwd, waarvan één in ieder geval tot 1661 de naam D’Elandt draagt.

Aanvankelijk waren op en nabij de Bloemgracht meerdere ververijen gevestigd. Vooral de familie Calkoen was hier actief op dat gebied in de 17e en 18e eeuw. En in de 19e eeuw waren nog veertien suikerfabriekjes op de gracht actief.

Een ververij en een suikerbakkerij hebben ook op dit perceel gestaan. In 1686 is er op ons perceel sprake van een suikerbakkerij als de schuitenvoerder Adriaen van Beveren eigenaar wordt. Bij de verkoop in 1697 is sprake van een huis en erf en een suikerbakkerij waar ‘Den Blaauwen Arendt’ uithangt.

Vanaf 1703 is er een ververij gevestigd. Bij de verkoop wordt nog een en ander bepaald, zie de tekst in het plaatje. Tot 1731, als een meesterbroodbakker eigenaar wordt, staat bij de overdrachtsaktes de ververij nog steeds genoemd maar in 1739 niet meer. Daarna wordt het een azijnfabriek.

Dit monument
Middenrisaliet en hoeklisenen

Het was niet een hofje

In 1871 wordt azijnfabriek ‘De Veldhoen’ gesloopt. Op dat en het naastgelegen lege perceel wordt het huidige pand gebouwd.

In het Stadsarchief zijn ontwerptekeningen bewaard van maart 1871. Er zijn doorsnedes en een funderings- en balkenplan om twee woonhuizen te bouwen. De monumentbeschrijving heeft het over het voorhuis van een hofje maar dat klopt niet. Het is niet meer geweest dan deze twee huizen met in het midden een poort naar een achtergelegen tuin.

Het dubbelhuis onder een rechte lijst heeft een gestukadoorde middenrisaliet. Dat betekent dat het midden van de gevel over de hele hoogte naar voren uitspringt. Het vooruitstekende komt aan de zijkanten terug, de zogenaamde hoeklisenen. Stadsherstel bezit 14 panden aan de Bloemgracht, voornamelijk aangekocht in de jaren ’60. Dit pand werd in 1971 eigendom.

Rol van Stadsherstel

Compleet met tuin en stoep

In 1972 werd een partiele restauratie uitgevoerd waarbij onder meer een betere roedeverdeling in de ramen werd aangebracht. Bovendien werden de muren opnieuw gevoegd, terwijl het gehele pand een hoognodige schildersbeurt kreeg.
In 1999 volgde een grotere restauratie waarbij onder andere op de zolder een nieuwe woning werd gecreëerd. De bovenwoningen zijn onherkenbaar veranderd en qua interieur aangepast aan de eisen van deze tijd.

Volgens afspraak werd de tuin weer met veel zorg ingericht. Daar hebben alle bewoners volgens de wetgeving van toen ook een berging tot hun beschikking gekregen.

Het meest in het oog springende aspect na deze restauratie is de gewijzigde stoeppartij. In de nieuwe situatie zijn voor de raampartijen van deze woningen privé-stoepen gecreëerd die door middel van gesmeed hekwerk tussen balusters van de openbare weg zijn gescheiden. Door een bestrating met gele ijsselsteentjes, opgesloten door een stoepband van dezelfde steentjes en hardstenen blokken, onderscheiden zij zich van het straatwerk van het openbare trottoir.

Vrienden bedankt

De aankleding van deze strook is mogelijk gemaakt door een bijdrage van de Vereniging van Vrienden van Stadsherstel.
Ook Vriend worden?
Meer informatie

Bronnen:
Archief Stadsherstel
Stadsarchief Amsterdam
Delpher

Aan dit project hebben meegewerkt:
Aannemer Vink Bouw

Dit project is mede mogelijk gemaakt door:
De Vrienden van Stadsherstel

Cookie toestemming
Wij gebruiken cookies om uw gebruikerservaring te optimaliseren en het webverkeer te analyseren. Lees meer over hoe wij cookies gebruiken. Als u akkoord gaat met ons gebruiken van cookies, klikt u op "Ok, ik wil verder".
instellingen
Functionele cookies: deze cookies zijn nodig voor een goed werkende website
Tracking cookies: deze cookies worden gebruikt om bezoekers de best mogelijke ervaring te geven op onze website