Spuitstraat

S

Spuistraat 61

Spuistraat 61, Amsterdam

Jarenlang fungeert 16e-eeuws rijksmonument Spuistraat 61 als short stay hotel zonder de benodigde papieren en mét een slechte reputatie op internet. De gemeente maakt er in 2012 korte metten mee. Het brandgevaarlijke pand wordt dichtgetimmerd en wacht stilletjes op een nieuwe toekomst. Het heeft een grondige restauratie nodig en dus een flinke investering. Stadsherstel koopt het kleine pand; haar vriendenvereniging draagt financieel bij. Het heeft een vierhoekige (25m2) plattegrond en is opgebouwd uit vijf lagen bestaande uit een souterrain, bel-etage, (eerste) verdieping, zolder en vliering.

16e eeuw
Bouwjaar
1764
Grote verbouwing
2013
Aankoop Stadsherstel, pand in bouwvallige staat
2014
Aangekocht door Stadsherstel dankzij de Vrienden van Stadsherstel
Bouwhistorie
Bouwhistorie

Het ondiepe pand staat in de middeleeuwse binnenstad in de straat die dan nog Nieuwezijds Achterburgwal heet. Aan de achterzijde grenst het aan de Nieuwezijds Voorburgwal. Het bouwblok wordt verder begrensd door de Korte Lijnbaanssteeg en de Mosterdpotsteeg. Op oude kaarten uit 1544 van Cornelis Anthonisz. is te zien dat de ruimte tussen de toenmalige twee wallen klein is, vooral aan het begin van de huidige Spuistraat. Dat verklaart dan ook de ondiepe huizen ter plekke.

16e-eeuws bouwskelet

Het pand heeft een klokgevel in Lodewijk XV-stijl met kuif, hoge voluten en een jaartal in het fronton. De nok staat haaks op de straat. Uit onderzoek blijkt dat anders dan de 18e-eeuwse klokgevel doet vermoeden, het pand een 16e-eeuws bouwskelet heeft dat te dateren is in de tweede helft van die eeuw. Het houtskelet met zwanenhalskorbelen is weliswaar aangetast door latere verbouwingen, maar als zodanig goed herkenbaar als exponent van de 16e-eeuwse bouwwijze.

Ook de zeldzame manier waarop de stookplaats tegen de achtermuur is gemaakt, is een vingerwijzing naar deze tijd. Andere bewaard gebleven monumentale onderdelen zijn de van souterrain tot zolder bewaard gebleven spiltrap, historische vloerdelen, het stucplafond in het halletje, de lambrisering onder de vensters op de eerste etage en de eerder genoemde voorgevel uit de 18e eeuw.

restauratie
Een boek als Jaartalsteen

Eind 18e eeuw wordt het pand ingrijpend verbouwd. Eigenaar Frederik Boeken laat direct na de koop een nieuwe gevel optrekken. De jaartalsteen in de topgevel geeft het jaartal van aankoop (1764) weer op een opengeslagen boek. Een speelse verwijzing naar de achternaam van de kersverse eigenaar. Het oorspronkelijke 16e-eeuwse casco met houtskelet blijft behouden.

In de vroege negentiende eeuw worden de entreepartij en de vensters vernieuwd. De buitendeur naar het souterrain gaat op slot en de keldervloer wordt van beton. Tijdens een restauratie halverwege de 20e eeuw tijdens krijgt de gevel een nieuw jasje: met hergebruik van de oorspronkelijke natuurstenen onderdelen wordt een nieuwe topgevel opgemetseld.

Funderingsherstel en restauratie
Funderingsherstel en restaurat

Duidelijk is dat de fundering dringend aan herstel toe is. Het pand staat scheef. Met de restauratie wordt dan ook haast gemaakt. In tegenstelling tot veel Amsterdamse panden is Spuistraat 61 op staal gefundeerd, wat onder andere wil zeggen dat er geen houten paal te bekennen is. De fundering is gemetseld op een ondergrond van veen en zand. De scheefstand van het pand lijkt te zijn ontstaan door ongelijke zetting van deze ondergrond.

 Funderingsherstel en restauratie worden binnen een jaar voltooid. Verrotte, originele onderdelen zijn gerestaureerd en hebben opnieuw een functie in het huis. Er zijn vier slaapkamers, een woonkamer annex keuken, twee badkamers en toiletten. In 2014 zijn de eerste bewoners studenten. Het pand is zo ingericht dat allerlei vormen van samenwonen mogelijk zijn.

  

Lees meer over de geschiedenis van Spuistraat
Cookie toestemming
Deze website maakt gebruik van cookies van derde partijen voor analyse van dataverkeer. Privacyverklaring.